5. Is Jezus echt opgestaan? (11)

Ooit van Ockhams scheermes (ofwel Occam’s razor) gehoord? Het is een principe wat wordt toegekend aan de veertien eeuwse Engelse logicus en Franciscaanse kloosterbroeder William van Ockham (later vaak verkeerd geschreven als Occam).  Ockhams scheermes wordt het beste als volgt omschreven: “als alle dingen vergelijkbaar zijn is  de simpelste oplossing veelal de beste”.  Met andere woorden wanneer er meerdere vergelijkbare theorieën zijn, dan raadt het principe degene aan met de minste veronderstellingen en de simpelste uitleg.  In dit bewijsstuk zullen we zien dat het meer “geloof” vraagt om alternatieve verklaringen te accepteren dan de conclusie dat Jezus werkelijk uit de dood is opgestaan. Het bewijs is overtuigend. Logisch gesproken geeft Ockhams scheermes je geen andere keuze.

Door de eeuwen heen zijn vele alternatieve verklaringen over de gebeurtenissen in Jeruzalem kort na de terechtstelling van Jezus van Nazareth naar voren gebracht. Vele variaties van de meest extravagante samenzweringstheorieën, hallucinaties en oplichterijen zijn gesuggereerd. Laten we de basis van een de meest bekende alternatieven eens bestuderen. Als we naar deze alternatieven kijken is het belangrijk om te realiseren dat er overeenstemming onder gelovigen en niet-gelovigen is over dat:

• Jezus als een misdadiger door middel van kruisiging is geëxecuteerd.
• Een korte tijd na de kruisiging de originele groep van discipelen begon om het bericht van de opstanding van Jezus met overtuiging te verkondigen en dat zij de grondslag legde voor wat we nu het Christendom noemen.

Alternatief #1: De opstanding is een legende

Simpelweg gezegd geloven velen dat “het nooit gebeurde”. De opstanding is slechts een legende, een opgeblazen verhaal van de volgelingen van de initiële discipelen. Een “telefoon” spelletje waarbij door elke volgende schakel (volgende generatie) iets aan het verhaal werd toegevoegd.

Het moge duidelijk zijn dat dit geen levensvatbaar alternatief is. Er zijn meerdere generaties voor nodig om een legende te ontwikkelen (een periode van tenminste honderd jaar) en legenden kunnen alleen maar wijd en zijd worden geaccepteerd als de oorspronkelijke getuigen zijn overleden.

We hebben gezien dat het manuscript bewijs van de Nieuwe Testament teksten toont dat deze in de generatie van Jezus zijn geschreven. Dit wordt ook bevestigd door citaten van de vroege kerk leiders. Zelfs vandaag worden er betrekkelijk weinig woorden of zinnen door de meest kritische onderzoekers aangevochten.[1] Daarnaast kunnen de aanspraken op de opstanding helemaal tot aan de originele ooggetuigen worden teruggeleid: de apostelen, Paulus en Jacobus, de broer van Jezus. Zij werden niet verteld over een opstanding die  jaren eerder gebeurde; nee, zij waren zelf getuige van deze gebeurtenis. Ze proclameerden het en gaven hun leven ervoor.

De bronnen die de opstanding verkondigden waren te dicht bij de gebeurtenis en de geschreven verslagen verschenen veel te snel om legendevorming als een serieuze verklaring in overweging te nemen. Het gaat zo tegen al het bewijs in dat zelfs een welgeïnformeerde ongelovige dit niet als een serieus alternatief kan aanvaarden.[2]

Alternatief #2: De apostelen logen (en stolen het lichaam)

De apostelen logen – het is allemaal oplichterij. Wellicht heeft de opstanding nooit plaatsgevonden, maar waren de apostelen slechts de meest succesvolle oplichters in de geschiedenis van de mensheid? Misschien kwamen ze na de kruisiging en het overlijden van Jezus wel samen en spraken af te beweren dat Jezus uit de dood was opgestaan. Om dit te laten slagen hebben ze ook het lichaam uit het graf gestolen om het bewijs te vernietigen. Uiteindelijk is dit hetgene wat de Joodse priester beweerde dat er was gebeurd zoals we dat in Matthëus 28:12-13 kunnen lezen: “ En zij vergaderd zijnde met de ouderlingen, en te zamen raad genomen hebbende, gaven zij den krijgsknechten veel gelds, En zeiden: Zegt: Zijn discipelen zijn des nachts gekomen, en hebben Hem gestolen, als wij sliepen.” Er zijn echter twee grote problemen met deze theorie.

Ten eerste is er geen bewijs voor. Het bestaande bewijs suggereert juist een eerlijke getuigenis van de originele apostelen en Marcus, Lucas en Paulus.[3] Niets geeft enige indicatie dat de discipelen onmiddellijk na de dood van Jezus zelfs maar gedurfd zouden hebben om naar het graf van Jezus (op de zondag, de dag van rust) te gaan om het lichaam te stelen. Deze mannen beweerden niet alleen dat de opstanding had plaatsgevonden, zij geloofden er ook in. Al snel na Jezus’ opstanding waren ze bereid om voor hun overtuiging gevangen genomen te worden, te lijden en zelfs martelaarschap te ondergaan. De door hun verkondigde opstanding kwam voort uit een sterke serieuze overtuiging dat ze Hem werkelijk hadden gezien.[4] Met andere woorden: “They not only talked the talk, they also walked the walk.” En tenslotte kun je je afvragen waarom ze dit deden? Wat voordeel hadden zij aan deze zogenaamde leugens? Geschiedenis en traditie mogen misschien niet altijd overeenstemmen over de details van het verdere leven en de dood van de apostelen, maar het is duidelijk dat geen van hen rijkdom en luxe vergaarde. Hun enige “beloning” was armoede, achtervolging en een verschrikkelijke dood.

Ten tweede: Kun je je echt een grote groep mensen voorstellen die overeenkwamen om te liegen en dit de rest van hun leven, ondanks martelingen en dood, vol houden en geen van hen zou ooit “uit de school klappen”? Hoe onwaarschijnlijk dit is toont de volgende illustratie van Chuck Colson.  Mr. Colson was een adviseur in het kabinet van President Richard Nixon en een voormalige medeplichtige aan het Watergate schandaal in 1972-1973. Als resultaat van Watergate bracht Colson tijd in de gevangenis door, werd een Christen en startte Breakpoint Prison Fellowship[5]. Hij schrijft in een Breakpoint verslag:[6]

Ik heb zelf  vele malen vragen over de opstanding gehad. Mijn antwoord is altijd dat de discipelen en vijfhonderd anderen ooggetuigen verklaren dat Jezus uit het graf was opgestaan. Maar daarna werd ik dan gevraagd, ‘Hoe weet je dat ze de waarheid vertellen? Misschien was het wel oplichterij.

Mijn antwoord hierop komt van een ongewone bron: Watergate.

Watergate was een samenzwering van de nauwst betrokken medewerkers van de President van Amerika - de machtigste mannen in Amerika die bijzonder loyaal aan hun president waren. Maar een van hen, John Dean, getuigde tegen Nixon, om, zoals hij dat zei, ‘zijn eigen huid te redden’ en hij deed dat slechts twee weken nadat hij de president op te hoogte had gesteld van wat er werkelijk aan de hand was – twee weken! De echte maskerade, de leugen kon slechts twee weken worden volgehouden en daarna sprong iedereen uit het bootje om zichzelf te redden. Het feit is nu dat iedereen rondom de President waarschijnlijk zijn geloofwaardigheid heeft verloren of misschien gevangenisstraf heeft ondergaan.

Maar ondanks dit alles was niemands’ leven onder bedreiging.

Maar hoe zat dat met de discipelen? Twaalf onbetekenende mannen, boeren eigenlijk, werden niet alleen geconfronteerd met verlies van prestige en geloofwaardigheid, maar  ondergingen  slagen, stenigingen en doodstraffen. Elke discipel echter bleef, tot zijn laatste adem, volhouden dat hij de opgestane Jezus had gezien.

Denk je niet dat een van deze apostelen zou breken voordat ze werden onthoofd of gestenigd? Of dat een van hen met de autoriteiten zou hebben onderhandeld? Geen van hen deed dit.

Zie je, mannen zijn bereid hun leven te geven aan iets waarvan ze geloven dat het waar is – maar ze zullen nooit hun leven geven voor iets waarvan ze weten dat het een leugen is.”

En we moeten ook de getuigenissen van Paulus en Jacobus niet vergeten. Zij werden gedurende de tijd van de opstanding niet met de groep apostelen geassocieerd. Paulus had zelfs als doel om alle Christenen uit te roeien. Deze mannen hadden geen enkele reden om een verhaal over de opstanding te verzinnen. Daarom heeft slechts een klein groep critici dit alternatief in de laatste 200 jaar opgebracht.[7]

Alternatief #3: De apostelen waren misleid; Jezus was niet gestorven

Het leven van de twaalf, alsmede dat van Paulus en Jacobus, geven duidelijk bewijs dat ze ervan waren overtuigd dat Jezus uit de dood was opgestaan, maar misschien waren ze misleid. Ze geloofden dat het waar was, maar misschien werden ze voor de gek gehouden?

Door de eeuwen heen zijn er verschillende variaties van deze theorie geweest, gewoonlijk bekent als de bezwijmtheorie (ofwel swoon theory). het wel een grape waarheid vertellen?elen en vijf honderd anderen ooggetuigen verklaringen gaven over hoe Jezus uit het graf  Allen zijn achterhaald of stierven een stille dood. Het algemene concept is dat Jezus het kruis overleefde en later weer opknapte. Zijn verschijningen aan de discipelen waren daarom niet wonderbaarlijk omdat Hij nooit  was overleden.

Over deze theorie zijn diverse boeken gepubliceerd, onder andere:

• The Passover Plot. [8] Volgens de auteur, Hugh Schonfield, was Jezus een bedrieger die Zijn carrière als Messias van Israël zorgvuldig beraamde. In nauwe samenwerking met medeplichtigen Lazarus en Jozef van Arimathea, maakte Hij een plan om Zijn kruisiging te overleven. Terwijl Hij aan het kruis hing bedisselde Jozef dat Jezus een drankje gegeven zou worden waardoor Hij dood leek te zijn. Op zaterdag werd Jezus vervolgens uit het graf gehaald en weer bij bewustzijn gebracht.
• The Jesus Scroll. [9] In 1964 beweerde Donovan Joyce dat men hem had verteld over een nieuwe ‘verloren’ rol die mogelijke door Jezus gedurende zijn tachtigste levensjaar zou zijn geschreven. Hij suggereerde dat Jezus nooit aan het kruis was gestorven, maar samenzweerde met de soldaten.  Zij zouden Hem drugs hebben gegeven en hebben doodverklaard. In het graf zorgde een dokter, samen met Jozef van Arimathea (Jezus zijn oom) ervoor dat Jezus weer tot bewustzijn werd gebracht. Terwijl Jezus opknapte bracht Hij een laatste bezoek aan Zijn discipelen en leefde daarna als een monnik in Qumran. Jezus trouwde Maria Magdalena, werd vader van op zijn minst een zoon en vocht tegen het Romeinse leger bij Masada waar Hij overleed.
• Holy Blood, Holy Grail. [10]. Dit verhaal beweerd dat men Jezus medicijnen had gegeven waardoor Hij dood leek. Pilatus werd omgekocht zodat het lichaam levend van het kruis kon worden gehaald. De Essenen (ja, ook zij waren een onderdeel hiervan) legden daarna Zijn lichaam in het graf van Jozef van Arimathea (een familielid van Jezus). Jezus knapte weer op en ging, samen met Zijn geheime vrouw Maria Magdalena,  Jozef en Lazarus (Jezus zijn zwager)  naar Frankrijk (dit boek inspireerde ook Dan Brown’s boek de DaVinci Code). Daar startte Jezus en Maria’s kinderen een geheime koninklijke dynastie.

Deze verhalen zijn een goede illustratie van Ockhams scheermes. Hoeveel van deze absurde fantasieën moeten er worden verzonnen om de feiten te kunnen ontkennen? Hoe veel beter past de opstanding bij de vastgelegde feiten? De “bezwijm” verhalen namen allemaal aan dat Jezus een of ander medicijn was gegeven zodat Hij dood leek te zijn, en een onwaarschijnlijke hoeveelheid handlangers hielpen Hem om aan de dood te ontsnappen en in het graf weer op te knappen. Hoe absurd zijn deze speculaties eigenlijk? Zelfs met al deze hulp,  hoe had Jezus ooit de andere mensen gedurende de kruisiging voor de gek kunnen houden? Hoe kon Hij de Joodse en Romeinse soldaten ervan overtuigen dat Hij was overleden terwijl Hij slechts medicijnen had ingenomen?

En tenslotte, stel je voor slechts een moment voor dat Hij inderdaad slechts was bezwijmeld, bedenk je dan eens in wat voor conditie Hij geweest moet zijn. Hij was gegeseld en was gedurende uren aan een kruis vastgespijkerd geweest. Als Hij al levend geweest mocht zijn zou Jezus een kritische behoefte aan serieuze medische help hebben gehad. Als Hij in deze conditie aan de discipelen was verschenen zouden ze voor geen seconde in Zijn glorieuze opstanding hebben geloofd, integendeel zelfs,  ze zouden meteen hebben ingezien dat op de een of andere manier Jezus de kruisiging had overleefd en onmiddellijk medische hulp nodig had.

Alternatief #4: De apostelen waren misleid, ze hadden hallucinaties

Wat als Jezus inderdaad aan het kruis stierf en de verschijningen waren slechts hallucinaties, illusies en visioenen? De apostelen geloofden dat ze de waarheid over de opstanding vertelden omdat ze onder het valse begrip waren dat ze de opgestane Jezus hadden gezien.

Varianten van deze hallucinatietheorie lijken de voorkeur te hebben van hedendaagse critici om de opstanding te ontkennen. In het boek What Really Happened to Jesus concludeert atheïst Gerd Ludemann bijvoorbeeld:[11] “Het kritische onderzoek van de diverse opstandingsverschijningen produceren een verrassend resultaat: ze kunnen allemaal als visioenen worden verklaard.”  Of, in de woorden van atheïst Michael Martin: “Een persoon die vol is met religieuze hartstocht kan zien wat hij of zij wil zien maar niet wat er werkelijk is.” [12]

De medeoprichter en woordvoerder van het Jesus Seminar, John Dominic Crossan, heeft als theorie dat Paulus een visioen, een openbaring had toen hij Jezus ontmoette. De andere apostelen dramatiseerden opzettelijk hun verhalen om de voorkeur van de ene leider over de andere te laten zien. [13]  In Crossan’s zijn eigen woorden: “Paulus hierbuiten gelaten, wiens ervaring…..een ervaring was van een veranderde staat van bewustzijn, een visioen van Jezus, de andere ervaringen in de laatste hoofdstukken van onze Nieuwe Testament evangeliën waren niet bedoeld om visioenen of hallucinaties of iets anders van deze vorm te zijn. Ze zijn kalme, heldere verklaringen over wie de ene gemeenschap en wie de andere gemeenschap aanvoerden.” [14]

Er zijn een aantal solide redenen waarom de verschijningen niet door hallucinaties kunnen worden verklaard:

·         Hallucinaties worden in het algemeen slechts door een enkel persoon ervaren. In de Bijbel verschijnt Jezus ook aan groepen bestaande uit meerdere mensen.

·         Hallucinaties ontwikkelen zich over het algemeen vanuit hoopvolle verwachtingen. Ze worden meestal veroorzaakt door medicijnen of door lichamelijke ontberingen. De apostelen waren wanhopig van verdriet na de dood Jezus, maar ze voldeden zeker niet aan de noodzakelijke medische condities om hallucinaties te verwachten.

·         Het is onwaarschijnlijk dat subjectieve ervaringen zoals hallucinaties de discipelen tot dusdanige radicale veranderingen kon inspireren waarbij ze zelfs bereid waren om voor hun geloof te sterven.

·         Wat voor grond hebben we om te denken dat de ontmoeting van Jacobus, Jezus ongelovige broer, met de herrezen Christus verklaart zou kunnen worden door een conditie van lichamelijke ontbering en hoopvolle verwachting?

·         Waarom zou Paulus ernaar hebben verlangd om Jezus te zien?

·         Hallucinaties kunnen het lege graf niet verklaren.

·         Hallucinaties delen geen maaltijd en kunnen niet worden aangeraakt om hun wonden te voelen.

Alternatief #5: Andere verklaringen voor het lege graf

Het lege graf en het vermiste lichaam van Jezus zijn solide bevestigingen van de opstanding. Het lege graf wordt geconformeerd door het gepresenteerde bewijs,[15] maar zijn er andere alternatieve, niet in de opstandinggelovende reconstructies die het missende lichaam kunnen verklaren?

·         Het verkeerde graf. Wellicht gingen de vrouwen gewoon naar het verkeerde graf? Dat verkeerde graf was leeg en ze concludeerden dat Jezus uit de dood was opgestaan. Oppervlakkig gezien zou dit misschien mogelijk geweest kunnen zijn. In alle evangeliën wordt echter verklaard dat deze vrouwen aanwezig waren bij de begrafenis van Jezus, net twee dagen eerder op vrijdagmiddag. Het is niet realistisch om aan te nemen dat ze in zo’n korte periode allemaal aan hetzelfde geheugenverlies leden. Ook was de plaats van het graf welbekend. Het was tenslotte het graf wat apart was gezet voor Jozef van Arimathea, een rijke en welgerespecteerd persoon. Als ze niet meer zouden weten waar het graf was, zou het een kleine moeite geweest zijn om hem te vragen waar het was. En, nadat de opstanding werd afgekondigd zouden zeker sommige mensen (Jozef, de Joden of iemand anders) het graf hebben bezocht om naar het lichaam te zoeken.

·         Het lichaam was gestolen. Wie zou het lichaam willen stelen? We hebben al kunnen zien dat de discipelen niet met opzet over de opstanding logen en het lichaam gestolen hadden om het bewijs te verbergen. Haalden de Joden dan wellicht het lichaam weg? Ze hadden nog minder redenen dan de discipelen en als ze het lichaam gestolen zouden hebben, dan zouden ze het later weer tevoorschijn hebben gehaald om de Christelijke beweging in de allereerste dagen te kunnen stoppen. De laatste mogelijke dief, de Romeinen, is ook de meest onwaarschijnlijke. De Romeinen hadden absoluut geen motief en het laatste wat ze wilden was nog meer onrust in de stad.

·         Het lichaam werd opgegeten. John Dominic Crossan, de grondlegger en woordvoerder van het Jesus Seminar beweert dat, zoals dit met kruisigingen de gewoonte was, Jezus’ lichaam aan het kruis is gebleven om door de wilde beesten opgegeten te worden of het werd begraven in een ondiep graf, waarna honden het opgroeven en opaten. [16] Zijn conclusie is dat op welke manier dan ook: “dat met betrekking tot het lichaam van Jezus, op Paaszondagmorgen, iedereen die hierom gaf niet wist waar het was, en iedereen die het wist er niet om gaf. Waarom zouden de  soldaten, zelfs als ze hem een snelle begrafenis hadden gegeven en daarna naar huis waren gegaan, zich de dood en het ontdoen van het lichaam van een niemendal herinneren?” [17] Als Crossan gelijk heeft waarom zouden dan alle evangeliën vermelden dat de vrouwen bij de begrafenis aanwezig waren en naar de graftombe gingen? Tenzij uiteraard, zoals Crossan gelooft alle evangelisten liegen. En zelfs als hij gelijk zou hebben zouden de discipelen dan zo lichtgelovig en naïef zijn dat ze niet na de eerste beweringen over een opstanding zijn gaan zoeken naar het stoffelijk overschot van Jezus?

 

Alternatief #6: De teksten van de Koran

In een later hoofdstuk zullen we Islam in verdergaande details onderzoeken, maar omdat Moslims een unieke verklaring voor de opstandingverschijningen van Jezus hebben, wil ik voor de volledigheid ook hun visie hier vermelden. Islam erkent Jezus als een van de grote profeten van Allah. De Koran (het meest heilige boek in Islam) onderwijst de maagdelijke geboorte van Jezus en dat Hij de waarheid predikte. Volgens de Koran echter was Jezus gewoon een man die door God als een profeet was gekozen en gestuurd was om Israël te onderwijzen. [18]

De Koran ontkent expliciet de kruisiging van Jezus. In Surah (hoofdstuk) 4:157-159 lezen we: [19]

“En om hun zeggen: "Wij hebben de Messias, Jezus, zoon van Maria, de boodschapper van God gedood", - maar zij doodden hem niet, noch kruisigden zij hem (ten dode), - doch het werd hun verward, en zij, die hierover van mening verschilden zijn zeker in twijfel, zij hebben er geen kennis van doch volgen slechts een vermoeden en zij doodden hem gewis niet, Integendeel, God verhief hem tot Zich en God is Almachtig, Alwijs. Er is niemand onder de mensen van het Boek die er niet in zal geloven vóór zijn dood. En op de Dag der Opstanding zal hij (Jezus) getuige tegen hen zijn.”

Van één ding is Islam absoluut overtuigd: Jezus stierf niet aan het kruis. Alhoewel ze niet met zekerheid kunnen zeggen wat er wel gebeurd was, verklaren Moslims met overtuiging wat er niet gebeurde. Islamitische tradities geven meerdere mogelijke verklaringen voor wat er de dag van de kruisiging gebeurde: [20]

·         Jezus verstopte zich terwijl een van Zijn vrienden in Zijn plaats stierf.

·         God zorgde ervoor dat Judas Iscariot op Jezus leek en zodoende nam deze zijn plaats in.

·         Simon van Cyrene verving Jezus voor de kruisiging.

Het is raadselachtig om te zien hoe Islam de bergen van bewijzen en de bevestigingen over de kruisiging negeert. Zoals we hebben gezien beschouwen zelfs de meest kritische en atheïstische onderzoekers de executie van Jezus aan het kruis als een historische gebeurtenis. Om te beweren dat iemand anders Zijn plaats innam zonder dat de Romeinen, Joden, discipelen of wie dan ook dit zouden merken lijkt meer dan een serieus mens zich kan voorstellen. Daarom, uit het oogpunt van bewijs, is de alternatieve visie van de Koran over hoe Jezus zogezegd aan het kruis ontsnapte van weinig betekenis.

 

Alternatieve verklaringen voor de opstanding
Alternatieve theorie		Weerwoord
Het is een legende	Opgeblazen verhalen en fantasieën doorgegeven over generaties	Het Nieuwe Testament is historisch betrouwbaar, geschreven door eerlijke getuigen in de generatie van Jezus
Het is oplichterij	De discipelen zweerden samen en verzonnen de opstanding	Wie zou er willen sterven voor een leugen?
De discipelen waren misleid, Jezus was slechts bezwijmd	Jezus was verdoofd, leek dood en werd later weer tot bewustzijn teruggebracht	Gecompliceerde en onwaarschijnlijke theorieën in strijd met de uitgebreide bewijzen voor Zijn dood, en zelfs indien Hij overleefde zou het als een glorieuze opstanding zijn ervaren
De discipelen waren misleid, ze hadden hallucinaties	Jezus stierf, maar de discipelen hadden visioenen, dromen en hallucinaties van de opgestane Jezus	Hallucinaties zijn individuele ervaringen, vereisen lichamelijke ontberingen, vinden niet in groepen plaats en eten geen voedsel
Het graf was niet echt leeg	De vrouwen gingen naar het verkeerde graf	Ze waren bij de begrafenis aanwezig, Jozef’s graf was welbekend
	Het lichaam was gestolen	Maar wie had een motief?
	Het lichaam was door beesten opgegeten	In tegenspraak met alle evangeliën
De teksten van de Koran	Jezus was nooit gekruisigd	In tegenspraak met het Nieuwe Testament en niet-christelijke geschriften

Tabel 21- 5 : Overzicht van de alternatieve verklaringen

Terug naar: 4. De Messiaanse profetieen
(1) Hoe kunnen we de opstanding bewijzen?	(2) Bewijsstuk #4: Jezus was gekruisigd
(3) Bewijsstuk #5: Romeinse kruisiging leidde tot dood	(4) Bewijsstuk #6: Jezus stierf aan het kruis
(5) Bewijsstuk #7: Het missende lichaam	(6) Bewijsstuk #8: Verschijningen van Jezus
(7) Het credo in 1 Korintiërs 15:3-8	(8) Bewijsstuk #9: Sterven voor een leugen?
(9) Bewijsstuk #10: De bekering van Paulus	(10) Bewijsstuk #11: De bekering van Jacobus
(11) Bewijsstuk #12: Niet genoeg geloof voor andere verklaringen
Spring naar: Is de Bijbel geinspireerd door God?