2. Stromingen in het Christendom (2)

De Rooms Katholieke Kerk

Het verschil tussen de Katholieke en Protestante kerken

De Rooms Katholieke Kerk is veruit de grootste stroming binnen het Christendom, met meer dan een miljard gelovigen omvat dit ongeveer de helft van alle Christenen wereldwijd.

Dit boek is uiteraard niet geschreven om alle doctrines en onderwijzingen van de Rooms Katholieke Kerk in detail te onderzoeken. Temeer om dat ik zelf een voormalig Rooms Katholiek ben, is het zeker niet mijn bedoeling dit geloof in diskrediet te brengen en/of een Rooms Katholieke lezer te beledigen. We zullen onszelf beperken tot enkele van de meest belangrijke verschilpunten die het Rooms Katholieke geloof onderscheiden van de andere Christelijke groepen: [1]

• De onderwijzende autoriteit van de kerk.  De Rooms Katholieke Kerk staat erop dat zij de enige juiste en gezaghebbende bron van interpretatie van de Heilige Schrift is. Individuele gelovigen worden niet aangemoedigd om de Bijbel te lezen en om haar betekenis zelf te onderzoeken; in plaats daarvan zal de kerk dit beslissen en de gelovigen onderwijzen. Door de jaren heen heeft dit tot diverse doctrines geleid die helemaal niet in de Bijbel voorkomen, zoals het begrip van het vagevuur, het vergeven van zonden door priesters, de rol van Maria en de heiligen,  het celibaat van de priesters, enzovoort. Dit heeft de kerk een autoriteit verleend die dat van de Bijbel te boven gaat en wat uiteindelijk tot het concept van pauselijke onfeilbaarheid heeft geleid.
• Rol van de Paus. De Rooms Katholiek Kerk onderwijst de primaatschap en hoogste autoriteit van de Bisschop van Rome die ook wel de Paus genoemd wordt. Deze persoon wordt volgens de traditie beschouwd als de vertegenwoordiger van Christus op aarde en de opvolger van de apostel Petrus (waarvan men zegt dat hij de eerste – door Jezus zelf aangestelde - Paus was). Met betrekking tot zaken van het geloof of moraal wordt hetgeen de Paus zegt als onfeilbaar en bindend voor alle Christenen beschouwd (bekrachtigd door een dogma uit 1870). 
• Verlossing van zonden is door geloof plus daden.  Rooms Katholieken geloven dat de Christen zich moet verlaten op een combinatie van geloof plus “goede daden”. God’s gratie wordt bemiddeld door “zeven sacramenten”. Deze sacramenten (die door de autoriteit van de kerk zijn afgekondigd) zijn:
• Het doopsel.  Voor zuigelingen of volwassenen om de oorspronkelijke zonden van de voorouders weg te wassen.
• Het vormsel. Om de  doop compleet te maken en om een vollere uitstorting van de Heilige Geest te ontvangen ondergaan kinderen, gewoonlijk op de leeftijd van twaalf jaar, het heilig vormsel.
• Heilige Eucharistie. Ook wel Heilige Communie genoemd, is de meest belangrijke van de sacramenten. Gedurende de Mis worden het lichaam en bloed van Christus geacht op mystieke wijze aanwezig te zijn in de hostie en de wijn (transsubstantiatie).
• Biecht (boetesacrement). Een priester kan, in naam van Christus, een gelovige voor zonden die hij na zijn doop heeft gepleegd, vergeven. Hiervoor wordt  de gelovige veelal opgedragen om een penitentie (een aantal “handelingen” of  “boetedoeningen”) uit te doen waardoor zijn of haar zonden worden vergeven. De priester geeft een penitentie die past bij de zwaarte van de zonde. Boetedoening kan onder andere bestaan uit het herhaald opzeggen van een aantal gebeden, door vasten, of door het doen van “daden uit liefde”.
• De ziekenzalving (of heilig oliesel) De priester zalft met olie en bid voor een zieke (die meestal stervende is).
• De wijding tot diaken, priester of bisschop. Het sacrament waarmee Rooms Katholieke geestelijken worden toegelaten tot de verschillende niveaus in de hiërarchie van de kerk.
• Het huwelijk. Dit sacrament brengt een man en een vrouw in een levenslang verbond samen. Scheiding en het opnieuw trouwen breekt de gelovige af van deelname aan de Eucharistische communie, maar niet van de kerk.

Voor de Rooms Katholiek is het geloof in Jezus het begin van de zondevergeving en legt de fundatie voor rechtvaardiging. Daarna bouwt de gelovige door middel van goede daden hierop voort omdat “de mens God zijn gratie voor rechtvaardiging en eeuwige redding  moet verdienen”. [2]

·         Vagevuur en aflaten. Katholieken geloven dat zelfs wanneer ze al het werk doen wat van ze wordt gevraagd, ze er nog steeds niet zeker van kunnen zijn dat ze rechtstreeks toegang tot de hemel hebben, omdat ze eerst de straf voor hun zonden in een “tussenin” plaats, wat het vagevuur wordt genoemd, moeten ondergaan. Dit is een speciale plaats voor reiniging waar gelovigen geschikt worden gemaakt om de hemel in te gaan; het is niet als een tijdelijke hel, maar, zo zegt men, het is een plaats van vreugde of van lijden. Rooms Katholieken geloven ook dat nog in leven zijnde vrienden of familieleden de tijd voor overledenen in het vagevuur kunnen inkorten door het aanbieden van een Mis in hun naam en het doen van goede daden, waarmee aflaten (“kwijtscheldingen van zonden”) verworven kunnen worden. Een aflaat kan een gedeeltelijke of zelfs een volledige kwijtschelding voor elke zonde zijn waarvoor tijdens het leven geen boetedoening is gedaan. Daarom kan een aflaat de tijd in het vagevuur verminderen of zelfs geheel voorkomen. De aflaten worden door de kerk beheerd en kunnen aan de gelovigen worden gegeven of verkocht. Deze laatste praktijk werd aan het einde van de middeleeuwen wijd en zijd toegepast en was een van de voornaamste redenen waarom Maarten Luther initieel in opstand tegen de kerk kwam.

·         De rol van Maria en de andere heiligen.  De Rooms Katholieken beoefenen verering, wat inhoudt dat ze aan gecanoniseerde heiligen kunnen bidden, die bij God voor hun kunnen bemiddelen. Het evangelie van Lucas noemt Maria begenadigd en gezegend onder de vrouwen. (Lucas:1:28), maar voor Rooms Katholieken is alleen Maria verheven boven alle andere heiligen en wordt aan haar superverering (Mariaverering) verleend. Door de eeuwen heen heeft ze zo’n unieke staat van verering verworven dat de Rooms Katholieke Kerk onderwijst dat ze haar maagdelijkheid na de geboorte van Jezus behield en dat ze nooit andere kinderen heeft gebaard. Andere dogma’s bevatten de onbevlekte ontvangenis (Maria zou zelf zonder zonde zijn ontvangen en een zondeloos leven hebben geleid, wat in 1854 als een dogma werd uitgeroepen) en tenslotte is er de doctrine van Maria’s Hemelvaart  (dat ze meteen in de hemel werd opgenomen, wat 1950 als dogma werd uitgeroepen).

Rooms Katholieken wijzen naar Matthëus 16:18-19 als bewijs voor hun aanspraak dat de Paus de leider van de kerk is: “En Ik zeg u ook, dat gij zijt Petrus, en op deze petra zal Ik Mijn gemeente bouwen, en de poorten der hel zullen dezelve niet overweldigen. En Ik zal u geven de sleutelen van het Koninkrijk der hemelen; en zo wat gij zult binden op de aarde, zal in de hemelen gebonden zijn; en zo wat gij ontbinden zult op de aarde, zal in de hemelen ontbonden zijn.” Volgens de catechismus van de Katholieke Kerk, stelde Jezus zelf Petrus als de “steen” onder Zijn kerk aan, gaf hem de sleutels en maakte hem de herder van de hele kudde. Dientengevolge beweert men dat de Bisschop van Rome Petrus’ opvolger was die de hoogste autoriteit (primaatschap) over de hele kerk droeg. 

Als we echter nauwkeurig deze passage in de Griekse manuscripten lezen zien we dat de tekst refereert naar Petrus als “Petros” (wat kleine steen betekent) en aan “deze rots” als “Petra” (wat hele grote steen betekent). Vele, zo niet alle vroege kerkleiders geloofden dat de steen die door Jezus werd genoemd het geloof was dat door Petrus werd beleden en niet de man zelf. Daar komt nog bij dat het boek van Handelingen ons inderdaad de belangrijke rol van Petrus in de vroege jaren van de kerk laat zien, maar dat de tekst ook duidelijke toont dat hij niet de enige leider van de kerk in Jeruzalem was. Jacobus, de broer van Jezus, deelde het leiderschap van de kerk met Petrus (Handelingen 12:17 en 15:13) en Paulus erkende heel duidelijk Petrus niet als “een onfeilbare leider” die Christus hier op aarde representeerde omdat hij zelfs tegen hem inging in Galatia (Galaten 2:11-14). Petrus was getrouwd (zie Matthëus 8:14) en Pausen worden verboden om te trouwen. Als de eerste Paus mocht trouwen, waarom werd dit privilege later van priesters en Pausen afgenomen? Tenslotte is er geen verifieerbare lijn van opvolging die de schakel tussen de huidige Paus met Petrus de apostel vastlegd. Behalve de opvolging van Judas door Matthias (Handelingen 1) is er zelfs geen enkele situatie bekend waarbij een van de apostelen een opvolger aanwijst.  Het concept van apostolische opvolging wordt nergens in de Bijbel gevonden.[3]

Als een concluderende uitnodiging aan anderen die, net zoals ik, een Rooms Katholieke achtergrond hebben: lees alsjeblieft zelf de Bijbel. De Bijbel is het Woord van God. Het is niet alleen zo dat de Bijbel de bovengenoemde Rooms Katholieke doctrines niet onderwijst, er staat ook niets geschreven over voorrechten of zegeningen door priesters, bisschoppen, kardinalen en Pausen.

Lees meer over: (3) De Oosterse Orthodoxe Kerk